طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

بسم الله
دوست می داشتم این وبلاگ
- این پنجره‌ی سرد و بی‌روح - جز یک صفحه نمی‌داشت
و در آن صفحه جز یک سطر نمی‌بود
و بر آن سطر جز یک کلمه نمی‌نشست
و آن کلمه «خمینی» بود و دگر هیچ نبود...
***
آن‌هایی که همراه پیغمبر بودند و دعوت پیغمبر را قبول کردند همین مردم «طبقه سه» بود، همین فقرا.
صحیفه امام ج8 ص 293

***
این صفحه بایگانی "جامع" و ده‌ساله‌ای است از نوشته‌ها و گفته‌هایم، که می‌کوشم «غایت»، «موضوع» و یا «مسئله»شان «انقلاب اسلامیِ اکنون» باشد.

***
معرفی بیشتر و گزارش‌واره‌ای از برنامه پژوهشی این صفحه در قسمت "درباره طبقه سه"، در نوار بالای صفحه آمده است.

***
اینستاگرام @namkhahmojtaba
تلگرام @tabagheh3_ir
توییتر @Namkhah1
ایمیل namkhahmojtaba@gmail.com

بایگانی
آخرین نظرات

درباره جشنواره علوم انسانی عمار

يكشنبه, ۱۹ دی ۱۴۰۰، ۱۱:۲۰ ق.ظ

جنبش مشاهده در تکاپوی نظریه

دعوت به دیالکتیک مستمر میان «هنر- نظر» و «مشاهده- نظریه»

جنبش مشاهده در تکاپوی نظریه

متن زیر نکاتی است که در کنفرانس خبری جشنواره علوم انسانی عمار درباره این رویداد مطرح کردم.

سیر شکل‌‌گیری و اهداف جشنواره

می‌توان ایده و هدف جشنواره علوم انسانی عمار را در ضمن سیر شکل‌گیری آن توضیح داد. بیش از ده سال قبل وقتی جشنواره مردمی فیلم عمار شکل گرفت، یکی از ایده‌های اصلی آن پیوند میان اندیشه، هنر و رسانه بود و یکی از موقعیت‌هایی که این ایده خودش را نشان می‌داد ترکیب هیئت داوران جشنواره بود. در فرایند داوری آثار یک هم‌نشینی میان اهالی اندیشه و فرهنگ و رسانه اتفاق می‌افتاد. به عنوان نمونه آثاری در زمینه مسکن، آموزش، سلامت، فقر، مسائل کارگری و محیط زیست و نقد وضعیت اجتماعی یا تاریخ اجتماعی و فرهنگی سال‌های اخیر ارائه می‌شد. هنگامی که این آثار به داوری گذاشته می‌شد، اندیشوران بیشتر درباره آن مسئله و اهالی هنر و رسانه درباره بازنمایی آن گفتگو می‌کردند. این گفتگوها در هر دو سو حامل وجوهی از بداعت بودند: هم برای اهالی اندیشه مشاهده و بازنمایی‌ای که در آثار وجود داشت تازگی داشت؛ هم برای اهالی رسانه و هنر، تحلیل‌های اهل اندیشه نغز و جدید بود و به نوعی بداعت مواجهه مجدد با موضوع را تجربه می‌کردند. اهالی اندیشه و علوم اجتماعی، با این که قاعدتاً کارشان تحلیل جامعه و مسئله‌های اجتماعی است، ابراز می‌کردند که تا کنون با این ژرفا با مسئله‌ها، با مسئله مسکن، مسئله محیط زیست، مسائل کارگری و نابرابری مواجه نشده بودند. خود سازندگان آثار هم اغلب پس از این گفتگوها می‌گفتند با آن که ما خود اهل رسانه و هنر و بازنمایی همین مسائل عینی بوده‌ایم، کمتر از منظرهای تحلیلی به مشاهدات‌مان عمق بخشیده‌ایم. نقطه مشترک هم عبارت بود از تأکید و حتی طلبِ ادامه. مطالبه‌ای که از سوی دو سمت این گفتگو مطرح می‌شد؛ مطالبه ادامه جدی‌تر این هم‌نشینی میان علوم انسانی و اندیشه با هنر و رسانه.

در طول بیش از ده دوره عمار، این گفتگوها در بیش از 1000 ساعت در بیش صد و پنجاه جلسه داوری، همچنین در نشست‌های جانبی و نوشته‌های مختلف اندیشوران در این زمینه استمرار داشت و امروز می‌توانیم بگوییم این مسیر از یک گفتگو و دیالوگ فی‌البداهه به یک دیالکتیک واقعی و تمام عیار تبدیل شده است. یک دیالکتیک و تعاطی میان اهل نظر و هنر از یک سو و  میان اهل نظر و واقعیت عینی و جاری از سوی دیگر.

به این معنا جشنواره علوم انسانی عمار یک پروژه نیست؛ یک پروسه است. دوستان زیادی در دبیرخانه این رویداد زحمت کشیده و خواهند کشید اما وجه غالب در این رویداد، جنبه پروسه‌ای آن است. جشنواره علوم انسانی عمار پاسخی است به طلبی که از یک تعاطی و دیالکتیکی مستمر میان اصحاب نظریه با اهالی هنر و رسانه برآمده است. این پروسه ناظر به ترمیم دو فاصله و شکاف اصلی است: فاصله هنر/ نظر و شکاف مشاهده/ نظریه.

طبعاً هم اهالی پژوهش و اندیشه به ویژه پژوهشگران علوم اجتماعی دل‌مشغول پژوهش پیرامون تجربه‌ها و واقعیتها و مسئله‌های عینی هستند و هم اهالی هنر و رسانه متوجه میدان اندیشه‌اند. مزیت جشنواره عمار اما این است که طی یک دهه و در بیش از هزار ساعت، این دغدغه را محقق کرده است.

بنابراین همچنان که از روایت تولد جشنواره علوم انسانی عمار هویداست: این رویداد نه یک جشنواره یا همایش که یک جنبش‌واره‌ است برآمده از دیالکتیک میان اهالی ایده نظری و اصحاب بازنمایی واقعیت؛ و معطوف به همبستگی بیشتر نظریه و مشاهده و اندیشه و هنر- رسانه. شکل‌گیری این جشنواره بیش‌تر از آن‌که طرح و پروژه برگزارکنندگان باشد، استمرار صورت‌بندی شده‌ی یک تجربه و پاسخ به یک طلب است.

محورهای فراخوان جشنواره

در متن فراخوان این جشنواره، چهار محور عمده و کلان مطرح شد: «انسان انقلاب اسلامی» و «جامعه»، «جهان» و «آینده انقلاب اسلامی». این عناوین کلی در واقع به نوعی از تحلیل محتوا و مقوله‌بندیِ آثار ادوار و آن هزار ساعت گفتگو میان اهالی اندیشه و هنر – رسانه به دست آمده است.

آثاری که به جشنواره عمار ارائه می‌شد، حاوی روایت‌های بکر و ابتکاری از انسان‌های معمولی بود که توانسته بودند در متن زندگی یک دگرگونی متعالی ایجاد کنند یا یک چرخه‌ای ابتکار از مشارکت در حل مسئله‌های اجتماعی ایجاد کنند. آثاری که وجوه انسان‌شناختی و مردم‌شناختی قوی‌ای داشتند اما چون سازنده اثر از منظر یک غریبه و از یک موضع استعلایی، موضوع روایت خود را ابژه نکرده بود، به یک روایت خاصی دست یافته بود که می‌توانست چگونگی زندگی انسان انقلاب اسلامی را در کشاکش امر انقلابی و امر اجتماعی روایت کند. گاهی کار متفاوتی بود، مثل تجربه سازمانی که در جهادسازندگی بروز پیدا کرد یا تجربه آموزشی که در نهضت سوادآموزی شکل گرفت. گاهی هم لزوماً کار متفاوتی نبود اما کاری بود که باید. مثلا در نظریه تئاتر، یکی از وجوه ضرورت تئاتر، آموزش و پرورش است. انسان انقلاب اسلامی تئاتری را بازتولید می‌کند که گویی با فلسفه تئاتر ملاقاتی تازه کرده و به کارکرد خود بازگشته است. جشنواره علوم انسانی عمار می‌‌خواهد حرکتی باشد برای تأمل بر این تجربه‌ها.

این‌ها چیزی نیست که علوم اجتماعی ایرانی به آن بی‌توجه باشد. البته وجوهی از علوم اجتماعی ایرانی، دلمشغول ترجمه یا اسلامی‌سازی‌اند و به این واقعیت‌ها توجه نمی‌کنند یا آن‌چنان که باید توجه نمی‌کنند اما توجه واقعیت اجتماعی جوهره علوم اجتماعی است. جشنواره علوم انسانی عمار می‌خواهد تأکید و شاید بازگشتی باشد بر این جوهره. می‌خواهد فراخوانی باشد برای تأمل مجدد بر مشاهدات انباشته و ده‌ساله جشنواره عمار، که حدود 14 هزار ساعت اثر است و البته، تآکید می‌کنم و البته مشاهدات دیگر.

جشنواره و اهالی علوم اجتماعی و انسانی

در مدت پس از انتشار فراخوان تا امروز اقبال‌ها و نقدهای زیادی نسبت به این حرکت جدید انجام شد. فارغ از موارد معدود، بسیاری از این نقدها یا تقریباً اغلب نقدها، کمک به این حرکت ما بودند؛ جشنواره علوم انسانی عمار خود مولود نقد‌هایی است که وضعیت موجود داشته و نقدهای اندیشوران بیش از هر چیز کمک به رویه این رویداد است. ما در این مدت در حال گفتگوی مستمر با اصحاب اندیشه بودیم. بسیاری از کسانی که در عداد نخستین منتقدان این رویداد بودند، امروز بخشی از مجریان، همفکران و ارائه کنندگان مباحث در این جشنوارهاند.

بخش مهم دیگری از گفتگوهای مستمر با با اصحاب علوم انسانی، گفتگو با اساتید و نسل‌های فرهیخته علوم اجتماعی ایرانی است که در کوشش‌هایی در خور توجه و نظریه‌هایی در خور تأمل یا مفید برای مشاهده داشته‌اند. به این معنا، جشنواره علوم انسانی عمار، درست مثل تجربه جشنواره فیلم عمار، یک نوع پیوند یا ضد گسست نسلی است.

در میان همه اساتید و اندیشوران برجسته علوم اجتماعی، چهار تن از این بزرگواران در مقام هیئت علمی این جشنواره، با دقفت بیشتری با این رویداد در تعامل خواهد بود. این بزرگواران که به نوعی مدرسه‌های فکری مهم در علوم اجتماعی ایرانی را نمایندگی می‌کنند، به ترتیب حروف الفبا عبارتند از:

جناب آقای حجت الاسلام و المسلمین حمید پارسانیا، عضو محترم هیئت علمی دانشگاه تهران و شورای عالی انقلاب فرهنگی که در این سال‌ها در کوششی مستمر، پل پیوندی بوده‌اند میان علوم حکمی و علوم اجتماعی.

جناب آقای پروفسور فرامرز رفیع‌پور که صاحب یکی از مهم‌ترین پروژه و کوشش‌ها در فهم انقلاب اسلامی و  مسئله‌های اجتماعی ایران بوده و به درستی و دو و نیم دهه پیش از حکمرانان، تضادآفرین بودن سیاست‌های توسعه را هشدار داده‌اند.

جناب آقای دکتر علی‌رضا شجاعی‌زند، عضو محترم هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس که پروژه فکری ایشان در جامعه‌شناسی دین و علاوه بر آن در درک اجتماعی انقلاب اسلامی و روندهای اجتماعی پس از ان، ارزشمندی بسیاری داشته است.

و جناب آقای دکتر حسین کچوئیان عضو محترم هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران که پروژه فکری ایشان در زمینه غرب‌شناسی، نقد تجددشناسی و فهم هویت ما در ارتباط با انقلاب اسلامی بسیار ارزشمند بوده است.

این بزرگوران، که همین جا از آنان کمال تشکر را داریم، علاوه بر بذل محبت در ارتباط با جشنواره، به رغم همه محدودیت‌هایی که دارند، زمان‌های قابل توجهی برای گفتگو با دست‌اندرکاران جشنواره مصروف داشته و ایده‌های مهمی در ایجاد یا تصحیح سیاست‌های کلان این رویداد داشته‌اند.

رویدادهای جشنواره علوم انسانی عمار

در حد فاصل آغاز جشنواره تا برگزاری اختتامیه، زیر نظر شورای علمی و با همکاری یک زنجیره از اندیشوران جوان، یک سلسله‌ای از رویدادهای برگزار خواهد شد که تفصیل ان در روزهای آتی به اطلاع علاقه‌مندان خواهد رسید. محورهای کلی این رویدادها عبارت است از:

  • انقلاب اسلامی و دگرگونی انسانی و زن و انقلاب اسلامی
  • هنر و انقلاب؛ بررسی تجربه ها و مسئله های انقلاب اسلامی در زمینه سینما، مستند، موسیقی، تئاتر و هنرهای تجسمی
  • بررسی تجربه های تربیتی و آموزشی انقلاب اسلامی
  • انقلاب اسلامی و تحول در حوزه های مدیریت، سازمان، نهاد، یاریگری و مددکاری
  • مسئله های انقلاب اسلامی در حوزه های عقب ماندگی در عدالت، آزادی و اعتراض، توسعه و پیشرفت؛ کارگران، محیط زیست
  • انقلاب و جبهه جهانی مستضعفین
  • تاملی بر تعامل فلسفه و انقلاب و روش شناسی درک و بازخوانی تجربه ها و مساله های انقلاب

 

 

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی