طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

بسم الله
دوست می داشتم این وبلاگ
- این پنجره‌ی سرد و بی‌روح - جز یک صفحه نمی‌داشت
و در آن صفحه جز یک سطر نمی‌بود
و بر آن سطر جز یک کلمه نمی‌نشست
و آن کلمه «خمینی» بود و دگر هیچ نبود...
***
آن‌هایی که همراه پیغمبر بودند و دعوت پیغمبر را قبول کردند همین مردم «طبقه سه» بود، همین فقرا.
صحیفه امام ج8 ص 293
***
معرفی بیشتر وبلاگ در قسمت "درباره طبقه سه" در نوار بالای صفحه

بایگانی
آخرین نظرات

الهیات عدالت‌خواهی: نسبت توحید و عدالت در حرکت‌های انبیا

حرکت توحیدی از عدالت آغاز می‌شود. در یک جامعه نابرابر، انسان؛ امکان موحد بودن ندارد مگر آنکه این نابرابری را نفی کند. دوگانه‌ای بنام توحید و عدالت وجود ندارد.

گزارش سایت ایام

۰ نظر ۰۵ خرداد ۹۹ ، ۰۲:۵۵
مجتبی نامخواه

 

الهیات عدالت‌خواهی: بحثی در روش شکل‌دهی به جنبش اجتماعی با محوریت آیه  آخر سوره فتح

 

بسم الله الرحمن الرحیم

انشاءالله که در شب های با برکت ماه مبارک رمضان، همه ی ما مشمول رحمتِ واسعه ی خدا باشیم و این توفیق را داشته باشیم که آیات کتاب بزرگ آسمانی و آخرین گفتگوهای آسمان و خداوند با زمین و زمینیان را مثل لحظاتی که برای اولین بار برکامل‌ترین انسان نازل می‌شد مورد مطالعه و دقت قرار بدهیم. گویی هم اکنون برای اولین بار است که آیات قرآن مواجه می‌شویم؛ با این منظر به آیات و صفحات این کتاب نورانی نگاه کنیم و نه از روی عادت و بر سَبیل تکرار.

امشب مایلم درباره آیه ی آخر سوره فتح صحبت کنیم؛ مقدمتاً باید عرض کنم که ما در الهیات عدالتخواهی، یعنی در پرسش از وحی و آموزه های وحیانی در خصوص چگونه حرکت اجتماعی داشتن، چگونه عدالتخواهی کردن دو سطح از پرسش را داریم. عرض شد همه‌ی ارزش‌ها و نظام ارزشی توحیدی در عرصه  اجتماع مستَظهَر به ارزش مطلق عدالت است. بنابراین وقتی ما می‌گوییم عدالت‌خواهی؛ باید ویژگی کلی و مؤلفه‌های همیشگی حرکت‌های اجتماعی خواست عدالت باشد.

۰ نظر ۰۵ خرداد ۹۹ ، ۰۲:۴۷
مجتبی نامخواه


 ایران «جامعه‌تر» از دیگر ملل با بحران‌ها روبرو می‌شود

 

جامعه تر

۰ نظر ۱۴ ارديبهشت ۹۹ ، ۲۲:۲۰
مجتبی نامخواه

الهیات عدالت‌خواهی؛ گذری بر مضامین سوره ماعون + صوت

متن بازتنظیم شده (سایت ایام)

 

بسم الله الرحمن الرحیم

خیلی خوش‌وقتم که در این شب‌های نورانی؛ شب‌های مبارک ماه میهمانی خدا؛ توفیق داریم دقایقی را با موضوع الهیات عدالتخواهی در محضر آیات قرآن وروایات اهل بیت علیهم‌السلام باشیم.

امیرالمؤمنین علیه السلام، که به نوعی این ماه منسوب و در ارتباط با ایشان هست، در روایتی به کمیل، آن یار صدیق و وفادار خودش می‌فرماید که «یا کمیل ما من حرکة الا و انت محتاج فیها الی معرفه»: ای کمیل در هر حرکتی که انسان بخواهد انجام بدهد نیازمند معرفت و اگاهی‌ای هست که  آن حرکت را بتواند سامان بدهد؛ جهت بدهد و جهت‌گیری آن حرکت را اصلاح کند و به سمت اصلاح جامعه پیش ببرد؛ حرکت‌های انسان، چه حرکت‌هایی با اهداف معنوی وانسانی باشد چه  اجتماعی، هر حرکتی محتاج به معرفت است.

امروز یکی از مهمترین نیازهای جامعه‌ی ما، که در دشواری های مختلف این نیاز به نحو بیش از پیشی خودش را نشان می دهد، مسأله عدالت و نیاز ما به عدالت است. عقب ماندگی در عدالت مسأله‌ی اساسی جامعه‌ی ماست. اصولاً در نگرش شیعی آن وقتی یک حرکت اجتماعی حرکتی رو به جلو و مترقی است؛ آن وقتی حرکتی به سمت اصلاح جامعه است که هدف و جهت‌گیری اصلی آن قسط و برپایی عدالت باشد؛ برپایی یک جامعه‌ی توحیدی و عادلانه باشد.

امروز این نیاز بیش از همیشه در جامعه ی ما احساس می‌شود و چقدر ابتکار خوبی را دوستان برگزار کننده این جلسه مجازی انجام دادند؛ اگر حرکتی رو می‌خواهند تحت عنوان عدالتخواهی دنبال کنند؛ اگر می‌خواهند تحت عنوان عدالت پرچمی را بلند کنند، این کار محتاج معرفت است. اگر چه حرکت عدالتخواهانه یک حرکت فطری است؛ یعنی انسان‌ها به خودی خود محتاج و در پی این ارزش در جامعه هستند اما سامان دادن یک حرکت اجتماعی در این بستر فطری احتیاج به معرفت دارد و یکی از مهمترین انحا معرفت معرفتی است که به واسطه‌ وحی به مار رسیده است. آموزه های وحیانی حالا یا آن آموزه‌هایی که مستقیم و از طریق آیات قرآن، و یا غیرمستقیم از طریق وجود ذی جود ائمه معصوم به ما رسیده است. ایده الهیات عدالت‌خواهی در واقع تلاش می‌کند آیات و روایاتی را به بحث بگذارد که به طور مستقیم می‌تواند حرکت ما را جهت بدهد؛ نیرو بدهد و روح ببخشد.

امشب مایلم دقایق باقی مانده بحث را درباره‌ی یکی از شگفت انگیزترین سوره‌های قرآن صحبت کنم. سوره کوچکی که ادبیات و لحن کلام آن انسان را واقعا به شگفتی وا می‌دارد و به یک معنا انسان را به هراس می اندازد. من خودم درهمین مدتی که تأمل می‌کردم برآیات کوتاه این سوره‌ی کوتاه واقعا فکر می‌کردم که ای کاش سوره و آیات دیگری رو به بحث می‌گذاشتیم. فکر می‌کنم یکی از هراس‌انگیزترین آیات قرآن را ما در این سوره داریم. می‌بینیم؛ «سوره ی ماعون»

۰ نظر ۰۹ ارديبهشت ۹۹ ، ۲۱:۵۲
مجتبی نامخواه

در گفتگو با روزنامه قدس درباره چارچوب کلی الهیات مواسات گفتم و این‌که چرا مواسات منهای مساوات معنا ندارد؛ و دیگر آن‌که کرونا نابرابری را ایجاد نکرد، تنها آن را آشکار کرد. در ادامه مطلب فایل پی.دی.اف صفحه قابل دریافت است.

مواسات و مساوات

۰ نظر ۰۸ ارديبهشت ۹۹ ، ۰۰:۰۶
مجتبی نامخواه

 

نقدی بر «جهش تولید» از طریق «کاهش حداقل حقوق در مناطق کمتر برخوردار»

 

راهپیمایی کارگری حزب جمهوری اسلامی 1358

راهپیمایی حزب جمهوری اسلامی در روز جهانی کارگر در سال 1358

 

تحلیل‌های رهبر انقلاب، با تمام سرشاری‌شان از امید، در مواردی حاوی نقدهایی به کلی بنیادین است. از جمله در پیام آغاز امسال‌شان؛ در ارزیابی‌ای که از رونق تولید، به مثابه خط‌مشی عمومی سال گذشته داشتند: «لکن اثری در زندگی مردم از آن محسوس نشد». چرا رونق تولید از نقطه نظر «زندگی مردم» بلااثر شد؟ یکی از کاستی‌هایی که مانع درک و تحقق شعار سال گذشته و جاری در زندگی مردم می‌شود این است که این شعارها صرفا اقتصادی و محافظه‌کارانه فهمیده می‌شوند و نه اجتماعی یا  «در زندگی مردم». در نتیجه‌ی این یک‌جانبه‌گرایی یا تقلیل‌گرایی‌ در تحلیل‌ها، راهکارهایی برای رونق تولید مطرح می‌شود که یا به کلی بلااثر است یا در شرایطی درست بر ضد آن عمل می‌کند. در ادامه تلاش می‌شود فرایند بلااثر یا تبدیل شدن جهش تولید به ضد آن، ناظر به یک پیشنهاد توضیح داده شود.

۱ نظر ۰۹ فروردين ۹۹ ، ۰۰:۴۰
مجتبی نامخواه

در تحلیل اجتماعی فقر و نابرابری، دو پرسش مهم وجود دارد. یک پرسش علت فقر است. چرا کسی در جامعه فقیر می‌شود؟ در انگاره‌هایی که به طور مشخص توسط نئولیبرال‌های ایرانی، طبقه مرفه جدید و تمام کسانی که از مسیرهای مختلف دانسته یا نادانسته مدافع نابرابری‌های وضع موجود هستند ترویج می‌شود، علت فقر تن‌پروری، بی‌سوادی و یا بی‌غیرتی فقیران است. البته امروزه کمتر کسی هست که مسائل اجتماعی، از جمله مسائلی پیچیده و چندلایه‌ای مانند فقر و نابرابری را تک عاملی تحلیل کند. مسئله اما این‌جاست که در پیدایی و پایایی فقر، علت اصلی یا مهم‌تر کدام است؟ پاسخ‌های متعددی در برابر این پرسش بنیادین، در تحلیل علت ویژگی‌ها یا عملکرد فقیران را محور قرار می‌دهند.
پرسش بنیادین دیگر این است که آیا فقر عارضه جوامع است یا جوهره آن‌؟ همان‌طور که می‌دانیم فقر و نیازمندی عده‌ای همواره همراه جوامع انسانی بوده است. مسئله این جاست که آیا همراهی همیشگی است یا عارضی؟

*
سه کلمه از روایتی منقول از «عبد صالح» و  شهید امروز هست که به این دو پرسش پاسخ می‌دهد: «لو عدل فی الناس لاستغنوا»؛ این یعنی علت نیازمندی بی‌عدالتی است و جامعه‌ای که در ‌عدالت اجتماعی (فی‌الناس) و بالتبع بی‌نیازی عمومی محقق شده باشد، «ممکن» است.

۰ نظر ۰۱ فروردين ۹۹ ، ۰۱:۱۴
مجتبی نامخواه

درآمدی بر پیدایی بنیادگرایی متحجرانه و مقدس‌مآبی جدید

 

چند سالی است رسم شده هرگاه تحجرِ ریشه دوانده در متن و بطن جامعه مذهبی در جایی بروز می‌کند و سر بر می‌آورد، با برچسب شیعه انگلیسی، سر و ته مسئله را هم می‌آوریم. نمی‌دانم چگونه می‌توان اعلان کرد که اغلب قریب به اتفاق نشانه‌های حادّ تحجر، در کسانی بروز کرده که نه تنها هیچ و تاکید می‌کنم هیچ ارتباطی با ضد انقلاب ندارند، بلکه از قضا به کلی در درون خانواده انقلاب قرار دارند.
ترویج خرافات و مطالب سست و بی‌بنیاد به عنوان طب اسلامی و سنتی، مخالفت با تدابیر بهداشتی، ایجاد دوگانه سلامت/ زیارت، مخالفت‌ها و ان‌قلت‌های انبوه در زمینه محدودیت و سپس تعطیلی مساجد و حرم‌ها و حجم زیاد از مباحث بی‌حاصلی که مآلاً پیشگیری را کُند و به شیوع کمک می‌کند؛ از سوی طلاب جوان یا فضلای موجهی صادر می‌شود که هیچ ارتباطی با شیعه انگلیسی ندارند. هراس انگیزتر از سرایت کروناویروس، سرایت آن چیزی است که در آینه این ایام به عینه دیدیم؛ ما با سرایت ویروسی به مراتب مهلک‌تر از کرونا مواجهیم: مقدس‌مآبی و تحجر.

۰ نظر ۲۸ اسفند ۹۸ ، ۱۱:۱۱
مجتبی نامخواه

تأملی بر تلاقی مسائل زنان و انقلاب اسلامی

آیت‌الله خامنه‌ای پنج دهه پیش در گفتارهای طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن و در گزارشی از وضعیت اندیشه اسلامی از ناکارآمدی فراگیر آن در ایجاد تغییر اجتماعی و جامعه‌سازی سخن می‌گویند. از این‌که اندوخته‌های حکمی کلامی درباره توحید، شامل کلیاتی است که در برابر امر عینی، در مواجهه با مسئله و در تشکیل یک جامعه توحیدی، بی‌اثر است.

 نگاهی کلی و گذرا به پژوهش‌های اسلامی در حوزه زن و البته در سطوحی کلان‌تر در حوزه علوم اجتماعی نشان می‌دهد گویا بار دیگر و نیم قرن پس از آن گزارش انتقادی، وضعیت اندیشه اسلامی به ویژه در حوزه زنان به کلی‌گویی، جزئی‌نگری و مآلاً ناکارآیی در مواجهه با حل مسئله و ایجاد تغییر مواجه شده است. طرفه آن‌که به عنوان نمونه بیش از دو دهه پژوهش متمرکز در حوزه زنان٬ در مواجهه با مسئله زنانگیِ نابرابری، هیچ گفتار مؤثری یا حتی مدونی ندارد. حال آن‌که این از واضح‌ترین مسائل جامعه زنان و جامعه ماست و منابع مالی اغلب پژوهش‌ها و مراکز پژوهشی اسلامی در حوزه زنان نیز همین جامعه و منابع عمومی است.

 تحدید مطالعات و مسائل زنان به موضوع‌هایی در حوالی حجاب و پوشش و خانواده که از اساس طرحی ایستا و متحجرانه است؛ آن‌گاه پافشاری چند ده‌ساله بر این زمین نازا و نادیدن دیگر مسائل حوزه زنان، جملگی در سلسله عاملان وضع موجودِ اندیشه اسلامی در حوزه زنان به شمار می‌روند.

۱ نظر ۲۰ اسفند ۹۸ ، ۱۱:۴۴
مجتبی نامخواه

معرفی یک مجله و پیشنهاد سیزده مقاله

پیش‌تر همواره دلزده از کلی‌گویی‌ها و خشت-کتاب‌های بی‌حاصلِ علوم اجتماعی ایرانی، آرزو داشتم متن‌های تحلیلی و مسئله‌مند روزنامه‌ها و مجلات جهان را بخوانم. کم و بیش می‌دانیم هنوز در جهان روزنامه‌هایی هستند که بر خلاف بولتن‌های حزبی‌ای که در این‌جا روی دکه می‌بینیم عمل می‌کنند. روزنامه‌ها و مجلاتی که به صفحات‌شان را از هجویات سیاسی پُر نمی‌کنند و حامل وجوهی از اندیشه نیز هستند.

یک مثال بزنم؛ چهل‌سال پیش فوکو برای مشاهده انقلاب به ایران آمد و نتیجه مشاهداتش را در چند یادداشت برای روزنامه کوریره دلا سرا نوشت. الان دقیقا چهل‌سال است که برخی اندیشوران علوم اجتماعی در ایران، انتزاعیاتی در مورد آن یادداشت‌های فوکو به هم بافته‌اند که اگر همین‌ها را همان موقع در خیابان‌های تهران یا قم به خودِ می‌گفتند، فوکو هم عابد و زاهد و مسلمانا!

الغرض دوست داشتم مقالاتی را بخوانم که شبیه متن‌های فوکو در روزنامه کوریره دلا سرا باشند: متن‌هایی که عمیقا علمی هستند، آن‌قدری که بتوانند چهل سالی دکان‌دارانی در علوم اجتماعی را سرگرم کند! در عین حال کاملا ناظرند به مسئله‌ها و رویدادهای عینی. مشکل اما آن‌جا بود که خواندن حجم بالایی از مقالات به زبانی غیرفارسی کمی وقت‌گیر و شاید خسته‌کننده باشد؛ به علاوه رصد این همه مجله و روزنامه و انتخاب برخی مقالات از میان آن، به طور عادی از عهده یک نفر خارج است.

چند سالی است اما یک جمع واقعا خوش فکر دقیقاً این کار را می‌کنند. اوائل فقط یک سایت داشتند؛ بعد انتشارات‌شان اضافه شد و بعدتر یک فصل‌نامه. کارشان دقیقاً همان چیزی بود که روزی آرزو داشتم؛ خیلی از ما آرزو داریم ترجمه فارسی مقالات اندیشه‌ای-روزنامه‌ای جهان را بخوانیم و ترجمان با یک دروازه‌بانی عالی، هدف‌مند و فهمیده دقیقاً همین کار را می‌کند؛ مقالات بنگاه‌های معتبری مثل NewYorker، Jacobin، aeon، NewStatesman، Atlantic، Guardian، DemocracyJournal را سایت و مجله ترجمان منتشر می‌کنند. خلاصه این‌که اگر اهل خواندن باشیم، ترجمان چیزی شبیه یک آرزوی تحقق یافته است.

۰ نظر ۱۴ اسفند ۹۸ ، ۱۵:۴۴
مجتبی نامخواه

در روزهای اخیر اقدام‌های رو به جلو علیه کرونا با یکی از هفت نگرش اجتماعی بازدارنده مواجه می‌شد:

اول. عده‌ای گفتند بازی سیاسی طرفداران دولت برای کاهش مشارکت است. برای آن‌ها سیاست مهم‌تر از سلامت است.

دوم. عده‌ای گفتند اعمال محدودیت‌ها برای زدن زیارت و ولایت است. برای آن‌ها درکی که از زیارت و مذهب دارند مهم‌تر از سلامت است.

سوم. عده‌ای گفتند توطئه آمریکا و غرب است. برای این‌ها توطئه مهم‌تر از سلامت است.

چهارم. عده‌ای گفتند سرایت بیماری امکان ندارد! و درمان آن نزد اطباء اسلامی است. برای آن‌ها پاسخ اسلامی به مسئله مهم‌تر از سلامت است

پنجم. عده‌ای گفتند از شنبه همه چیز عادی می‌شود اما شنبه آغاز هفته پیک کرونا ست. آن‌ها متخصص امنیت هستند و برای آن‌ها امنیت مهم‌تر از سلامت است.

ششم. عده‌ای هم تلاش کردند از هر اقدام یا عدم اقدامی برای مخالفت با جمهوری اسلامی و بازتولید هراس در جامعه استفاده کنند. برای آن‌ها براندازی مهم‌تر از سلامت است.

هفتم. عده دیگری هم البته وجود داشتند؛ کسانی که بسترساز برآمدنِ «از شنبه همه چیز عادی می‌شود» هستند اما یا در سکوتند و یا آدرس سازمان بهداشت جهانی را می‌دهند. برای آن‌ها غرب مهم‌تر از سلامت است.

سلامت مسئله برجسته این روزهای ماست. عدالت اما مسئله هر روز ماست. مواضع هفت گانه فوق اما در برابر هرگونه مسئله گرایی مقاومت منفی بازتولید می کنند. از این روی نقش این هفت دسته فوق در قصه عقب‌ماندگی در عدالت، با نقش این روزهاشان تقریباً مشابه است.

۰ نظر ۱۱ اسفند ۹۸ ، ۱۲:۳۱
مجتبی نامخواه

به یاد استاد سید هادی خسروشاهی

 

قبل‌تر گمان می‌کردم جستجو در آثار و آراء سید جمال برای ما خیلی مهم است اما اخیراً متوجه شدم این کار خیلی خیلی مهم است و چه بسا یکی از ضروری‌ترین نیازهای فکری زمانه ماست. در زمانه‌ای که تحجر در میان بخش قابل توجهی از اهالی تفکر اسلامی و نیز نیروهای دوستدار انقلاب اسلامی رشد قابل ملاحظه‌ای داشته؛ در زمانه‌ای که برخی نیمه‌سوادها ناسزا به سید جمال را رسالت خود می‌دانند! خیلی مهم است که ما بتوانیم متن مقالات و رسائل سید جمال را بخوانیم؛ خیلی مهم است از زندگی او چیزهای بیشتری بدانیم و از اسناد مهمی پیرامون او را اطلاع کسب کنیم. در هجوم نیمه‌سوادهایی که مضمون تحول در علوم اجتماعی و طبیعی را یکسره هجو کرده‌اند، اندیشه اجتماعی سید جمال یکی از مهم‌ترین درس‌هایی است که باید فرابگیریم. استاد سیدهادی خسروشاهی به طرز عمیقی این نیاز را درک کرده بود و از معلم‌های بی‌نظیرِ سیدجمال بود برای نسل ما.

۰ نظر ۰۹ اسفند ۹۸ ، ۱۷:۰۰
مجتبی نامخواه

هیئت روح الله مادر نهضت ها

 

خلاطه‌ای از یادداشت‌ها و بحث ارائه شده:

۰ نظر ۰۵ اسفند ۹۸ ، ۱۶:۰۹
مجتبی نامخواه

تلاش برای بازتعریف اجتماعی انتخابات؛ گذری بر معنای «پیروزی»


از جمله مهمترین مفاهیمی که به واسطه تفوق تفکر جناح راست و احزاب اصولگرا، در ذهن نیروی اجتماعی انقلاب اسلامی (حزب الله) مغلوبه شده، مفاهیم و دوگانه های شکست/پیروزی، تکلیف/نتیجه و مانند آن است. از آن جا که احزاب در معنای کنونی آن تنها قبائلی جهت کسب، حفظ و بسط قدرت هستند، کلیه روندهای مشارکت سیاسی را به فرایندهای در راستای کسب قدرت تقلیل داده‌اند. آن‌ها در هیچ انتخاباتی، هیچ هدفی به جز طی مسیرهای منتهی به کسب قدرت ندارند. انتخابات یک فرصت بی‌بدیل برای بسط جمهوریت به لایه‌های اجتماعی، گفتگو، دیدار با دیگری، بیان ایده‌ها، بازتولید سرمایه اجتماعی، ابراز هویت و غیریت و نقد و پالایش روندهای بسیج نیروی اجتماعی است. حزبی‌ها اما از انتخابات فقط کرسی را می‌فهمند. آن‌ها عملا «انتخابات» را به «منتخب» تقلیل داده‌اند و تنها چیزی که برای‌شان اهمیت دارد طی مسیرهایی است که قبیله را در دست‌یابی به قدرت نزدیک‌تر کند. از این رو دال مرکزی گفتار و رفتار انتخاباتی آن‌ها وحدت است نه هیچ چیز دیگر.
در نگاه انقلاب اسلامی اما آن‌چه سیاست‌ورزان حرفه‌ای و حزبی مقصد می‌پندارند تنها یک بهانه است. نتیجه با پیروزی به دست نمی‌آید، بلکه با عمل به دست می‌آید: «موجیم و وصل ما از خود بریدن است؛ ساحل بهانه است، رفتن رسیدن است».

۰ نظر ۰۳ اسفند ۹۸ ، ۱۴:۲۰
مجتبی نامخواه

یادداشت‌های بحث ارائه شده در دو نشست «جهان پهلوان» و «قهرمان بدون مرز»؛ منتشر شده در کتاب عقل سرخ؛ یادنامه علوم اجتماعی ایران برای حاج قاسم سلیمانی

عقل سرخ

 

انسان انقلاب اسلامی: حاج قاسم سلیمانی

برای درک وقوع یک پدیده باید از شرایط امکان آن بپرسیم. قاسم سلیمانی به مثابه یک پدیده چگونه امکان یافته است؟ هنگامی که به این پرسش پاسخ بدهیم، خواهیم توانست به این پرسش‌ها نیز پاسخ بدهیم که پیامدهای این پدیده یعنی شهید قاسم سلیمانی و واکنش‌های انسانی به شهادت او و آن‌گاه تشییع شهید قاسم سلیمانی چگونه پدیده‌‌هایی هستند؟ بنابراین مقدم بر هر گفتگویی باید تلاش کنیم به این پرسش‌ها پاسخ بدهیم که حاج قاسم سلیمانی کیست؟ و شرایط امکان آن کدام است؟ هنگامی که در بیستم اسفند 1337 در روستای «قنات ملک» در جنوب کرمان نوزادی متولد شد که نام قاسم را برای او انتخاب کردند؛ هیچ کس چنین آینده‌ای را برای او نه فقط تصور بلکه حتی آرزو هم نمی‌کرد. بعدها خود او هم چنین آینده‌ای را برای خود متصور نبود؛ حتی آن هنگام که در پی پهلوانی بود به روایت تصویری منتشر شده، در سال 1356 در وسط گود زورخانه‌ای در کرمان می‌چرخید. حتی همان هنگام نیز او چنین آینده‌ای برای خود متصور و متمنی نبود. این آینده چگونه برای او ممکن شد؟  

 

۰ نظر ۰۱ اسفند ۹۸ ، ۱۱:۳۵
مجتبی نامخواه

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های انسان انقلاب اسلامی، آن‌چنان که در تحلیل امام خمینی و اندیشه متفکران انقلاب بازتاب یافته، توجه به مسئله است. برحسب تحلیل امام خمینی دگرگونی 1357، مولود و مولّد یک دگرگونی عمیق انسانی است. این دگرگونی انفسی که در ادامه طرح اسلام انقلابی امکان یافته، مولد انسانی دگرگونی یافته و دگرگون کننده است: انسان انقلابی مولود دگرگونی و انقلابِ انسانی است؛ خود از بنیاد دگرگون شده و یک دگرگونی آفاقی فراگیر بلکه جهانِ دیگری را طلب می‌کند. انسان انقلابی در وضع جدید، بیش و پیش از هر چیز متوجه و متمنی دگرگونی در وضع موجود است و از این معبر متوجه و معطوف به مسئله‌های جامعه خود است. انقلاب اسلامی از معبر همین دگرگونی‌خواهی انسان انقلابی است که امکان و وقوع یافته و در آینده ادامه خواهد یافت.

۰ نظر ۲۹ بهمن ۹۸ ، ۱۶:۲۵
مجتبی نامخواه

شورش بر نامسئله گرایی

حوزه/ پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیه السلام در راستای گام دوم انقلاب اسلامی اقدام به برگزاری نشست نقد پیش از چاپ کتاب " شورش بر نامسئله گرایی " نمود.

به گزارش خبرگزاری حوزه، نشست نقد پیش از چاپ کتاب " شورش بر نامسئله گرایی " تالیف حجت الاسلام مجتبی نامخواه با حضور اساتید و صاحب‌نظران  در سالن جلسات این پژوهشکده برگزار شد.

لازم ذکر است ناقدین این نشست آقایان دکتر سید محمد حسین هاشمیان، حجت الاسلام حمید آقا نوری و دکتر محمد رضا قائمی نیک در مورد نقاط قوت و ضعف این کتاب به گفتگو و تبادل نظر پرداختند.

لازم به ذکر است این کتاب به بروز و ظهور انقلاب اسلامی و مسئله های آن می پردازد.

 

۰ نظر ۲۹ بهمن ۹۸ ، ۱۶:۲۲
مجتبی نامخواه

بحث ارائه شده در نشست جهان پهلوان: جستارهایی در دیدار با حاج قاسم سلیمانی در آینه حکمت و علوم انسانی

 

 


دریافت

لینک دریافت از پیام رسان ایتا

(آخرین ارائه در فایل صوتی بالا)

 

جهان پهلوان

 

۰ نظر ۲۹ بهمن ۹۸ ، ۱۶:۰۴
مجتبی نامخواه
۰ نظر ۱۵ بهمن ۹۸ ، ۰۰:۱۹
مجتبی نامخواه

به مناسبت گرامیداشت مرحوم عبدالرضا حیاتی در اختتامیه جشنواره عمار استان خوزستان

انقلاب اسلامی ما را وارد جهان اجتماعی و فرهنگی تازه‌ای کرد. این جهان اجزاء و انسان‌های به کلی متفاوتی داشت. ازمعرفت و اندیشه، تا مسجد و نهج‌البلاغه تا کتاب‌های امام خمینی و شهید مطهری و دکتر شریعتی؛ از تئاتر و موسیقی و سرود و مداحی، تا خط و نقاشی و هنرهای تجسمی و داستان‌نویسی  و روزنامه‌نگاری؛ همه چیز در جهان انقلاب بود و تازه بود و عبدالرضا حیاتی چکیده‌ای بود از همه‌‌ی چیزها و کارهای تازه‌ای که در جهان انقلابِ ما، در اهواز جاری بود.

عبدالرضا حیاتی

۰ نظر ۰۳ بهمن ۹۸ ، ۱۶:۳۲
مجتبی نامخواه

متفکران انقلاب شهید مطهری

برنامه مطالعاتی متفکران حوزوی انقلاب اسلامی

برنامه مشترک حلقه مطالعات انقلاب اسلامی انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم

و مدرسه انقلاب اسلامی

جلسه چهارم؛ بررسی اندیشه اجتماعی استاد شهید مرتضی مطهری

۰ نظر ۰۲ بهمن ۹۸ ، ۲۳:۵۴
مجتبی نامخواه

در حاشیه اکران مستند امیدی‌هِـ در سینما اکسین اهواز، درباره «ظرفیت، وضعیت و چشم‌انداز عدالت‌خواهی در استان خوزستان» نکاتی خواهم گفت...

 

امیدیه

۰ نظر ۰۲ بهمن ۹۸ ، ۰۰:۰۱
مجتبی نامخواه

برنامه فانوس

در گفتگو با برنامه تلویزیونی فانوس درباره جشنواره و جنبش‌واره عمار و بازتاب معانی و تجربه‌های اجتماعی در این رویداد صحبت کردم و البته اشاره و ادای احترامی به پدیده‌ی حاج قاسم سلیمانی.

 

لینک تماشا در تلوبیون

 

 

۰ نظر ۲۱ دی ۹۸ ، ۰۲:۳۲
مجتبی نامخواه

 

 

تولد یک جنبش واره 2

 

متنی که در ادامه می‌آید مقدمه کتاب تولد یک جنبش‌واره، تحلیلی اجتماعی بر جشنواره مردمی عمار  است. (+)

 

به روایت قرآن توحید مستلزم «ادامه» است: پس از گفتن «ربنٌا الله» ادامه دادن و استقامت مطرح است و مسئله اکنون انقلاب اسلامی نیز مسئله ادامه است.

برای ادامه و تداوم دگرگونی و انقلاب چه باید کرد؟ پرسشی است که پاسخی به تفصیل می‌طلبد اما آن‌چه به اجمال می‌توان گفت این است که انقلاب اسلامی برای ادامه باید تمامی دگرگونی‌های بنیادینش را در سطح زندگی پی بگیرد. حل مسئله «ادامه» آن‌گاه ممکن می‌شود که انقلاب امر اجتماعی مختص به خود را ایجاد کند. پرسش از چگونگی ایجاد و ابداع این امر اجتماعی نیز همچون پاسخ به پرسش پیشین، نیازمند تفصیل است. آن‌چه به اجمال می‌توان گفت این است که پاسخ را باید در حرکت‌های اجتماعی و جنبش‌های هم‌بود و هم‌بردار با انقلاب اسلامی جستجو کرد. پس مسئله انقلاب اسلامی، مسئله ادامه است و ادامه آن‌گاه امکان می‌یابد که انقلاب‌خواهی در خانه زندگی و رو به سوی امر اجتماعی به سر برد و برای پیگیری دگرگونی در این سطح نیازمند جنبش‌های هم‌بود با انقلاب اسلامی هستیم.

ایجاد جنبش‌های هم‌بود با انقلاب اسلامی نیازمند بینشی است که بخش عمده‌ آن از خلال بررسی تجربیات جنبشیِ انسان انقلاب اسلامی به دست می‌آید. انسان انقلاب اسلامی برای ایجاد حرکت‌ها و جنبش‌واره‌های اجتماعی نیازمند نیازمند ارتقا سواد جنبشی و دانش کنشگری خود است و این جز با بازخوانی تجربه‌هایش ممکن نمی‌گردد. جشن‌واره عمار، فارغ از فرم رسانه‌ای آن، یکی از تجربه‌ها متأخر انسان انقلاب اسلامی در زمینه امر جنبشی است. رویداد عمار، آن‌چنان که در بخش‌هایی از متن کتاب توضیح داده شده، بیش از آن‌که یک جشن‌واره باشد یک جنبش‌واره است. جنبش‌واره‌ای که توانسته طی سالیان، سامانه‌ای گسترده از تولید و توزیع معنا را ایجاد کند. انباشت این تجربه طی یک دهه اخیر، این امکان را فراهم می‌آورد تا هر کنشگر اجتماعیِ معطوف به انقلاب اسلامی، این تجربه را به چشمِ دست‌مایه‌ای بنگرد برای تلاش به منظور بازگشت به امر اجتماعی. تجربه‌ای که همچنان جاری است و به واسطه قرابت، قرائتش چندان دشوار نیست. حاضر کوشش برای بازخوانی تجربه جشنواره عمار در چنین افقی است.

۰ نظر ۱۸ دی ۹۸ ، ۲۲:۴۹
مجتبی نامخواه

تولد یک جنبش‌واره؛ تحلیلی اجتماعی بر جشنواره مردمی فیلم عمار

انتشارت راه‌یار

128 صفحه، 13 هزار تومان

تلفن جهت سفارش: 021-42795454

 

 

تولد یک جنبشواره

 

پشت جلد کتاب:

 

رویداد عمار بیش از آن‌که یک جشن‌واره باشد یک جنبش‌واره است. جنبش‌واره‌ای که توانسته طی سالیان، سامانه‌ای گسترده از تولید و توزیع معنا را ایجاد کند. انباشت این تجربه طی یک دهه اخیر، این امکان را فراهم می‌آورد تا هر کنشگر اجتماعیِ معطوف به انقلاب اسلامی، این تجربه را به چشمِ دست‌مایه‌ای بنگرد برای تلاش به منظور بازگشت به امر اجتماعی. تجربه‌ای که همچنان جاری است و به واسطه قرابت، قرائتش چندان دشوار نیست. کتاب حاضر کوششی است برای بازخوانی تجربه جشنواره عمار در چنین افقی.

  •  

تمایز و به تبع هویت جشنواره‌ی عمار، مدیون و محصول سطح جشنوارگی عمار است. مدیون توجه و ارجاعی است که به معنای تولید شده در سطح جنبش‌وارگی عمار و عقبه‌ی تاریخی آن می‌دهد. این حقیقتی است که هویت و هستی عمار را شکل می‌دهد و مبین مسئولیت‌های متقابلی برای کنش‌گران دو سطح جشن‌وارگی و جنبش‌وارگی عمار است: مسئولیت برگزارکنندگان جشنواره در این‌باره این خواهد بود که جشن و جهت سطحِ جشن‌واره عمار را معطوف به معانی بازتاب یافته از سطح جنبش‌واره عمار سامان دهند. مسئولیت اکران کنندگان مردمی در این‌باره این است که خود و کار خود را فراتر از نمایش فیلم در نظر بگیرند و به بازتولید و بازنمایی معانی‌ای‌ بپردازند که با کنش معطوف به انقلاب اسلامی، در طول تاریخ ما خلق شده است.

۰ نظر ۱۸ دی ۹۸ ، ۲۱:۴۹
مجتبی نامخواه

متفکران انقلاب اسلامی آیت الله خامنه ای

برنامه مطالعاتی متفکران حوزوی انقلاب اسلامی

برنامه مشترک حلقه مطالعات انقلاب اسلامی انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم

و مدرسه انقلاب اسلامی

جلسه سوم؛ بررسی اندیشه اجتماعی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای

۰ نظر ۲۹ آذر ۹۸ ، ۲۰:۰۰
مجتبی نامخواه

متفکران انقلاب اندیشه امام خمینی

برنامه مطالعاتی متفکران حوزوی انقلاب اسلامی

برنامه مشترک حلقه مطالعات انقلاب اسلامی انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم

و مدرسه انقلاب اسلامی

جلسه دوم؛ بررسی اندیشه اجتماعی امام خمینی

۰ نظر ۲۹ آذر ۹۸ ، ۱۹:۵۴
مجتبی نامخواه

وقوع زنجیره‌ای از سیلاب‌ها در آخرین روزهای سال 97 و آغاز بهار 98، دریچه‌ی جدیدی به روی ما گشود تا از خلال مسائل پیرامونی این رویداد، بیش از پیش به امر اجتماعی و مسائل آن بنگریم. حوادث طبیعی، آن‌چنان که از عنوان‌شان روشن است، در جهان طبیعی روی می‌دهند اما چگونگی مواجهه‌ی انسانی با این پدیده‌ها، در جهان اجتماعی و ذیل مناسبات متراکمی و متکثر اجتماعی رقم می‌خورد. از این رو در بررسی این رویدادها، باید به مناسبات متعددی توجه داد که میان جهان طبیعی و جهان اجتماعی بر قرار است. در ادامه تلاش می‌شود فهرست‌واره‌ای از ابعاد و مسئله‌های اجتماعیِ سیلاب‌های بهار 98 طرح گردد.

۱ نظر ۲۰ آذر ۹۸ ، ۲۱:۵۸
مجتبی نامخواه

گفتگو با خبرگزاری مهر

گزیده:

  • وقتی یک جامعه و عقلانیت اجتماعی آن نتواند سازوکارهای تأمین عدالت را فراهم کند، سرو کله عدالت‌خواهی پارتیزانی پیدا می‌شود.
  • یکی از مشتریان پر و پاقرص برچسب مارکسیستی بودن حرکت‌های انقلابی، متحجرانی بوده و هستند که با «حرکت» عدالت‌خواهانه مشکل دارند؛ اصولاً یکی از نتایج تحجر، تنزه‌طلبی است استلزامات حرکت اجتماعی، راحتِ تنزه‌طلبان را خراب می‌کند و آن‌ها شروع می‌کنند به تخریب انقلابیون برای دفاع از خود. حال نقد اجتماعی، جنبش و قیام، درگیری با طواغیت قدرت‌مند و ثروت‌مند جامعه را ندارند به دیگران هم می‌گویند ساکت باشید چرت‌مان پاره نشود .
  • یکی از بسترهای افول مارکسیسم ایرانی اولیه، پویایی تفکر اسلامی در برابر آن بود، همان حد از پویایی فکر اسلامی را امروز پس از نیم قرن شاهد نیستیم.
  • تفکر اسلامی معاصر که چندین دهه است به حضیض کلی‌گویی، نفت‌خواری و ذهنیت‌گرایی دچار شده است، چه حرف نو و حتی کهنه‌ای درباره عدالت دارد که با دیگر مدعیان میدان عدالت رقابت کند؟
  • جریان‌ها و نهادهای اجتماعی سیاسی، نمی‌توانند گرایش‌ها، خواست‌ها و ایده‌های عدالت‌خواهانه جامعه را نمایندگی کنند.
  • مسئله ما این نیست که کسی خواست‌های عدالت‌خوانه جامعه را نمایندگی نمی‌کند، مسئله ما اتفاقا این است در جامعه ما کسانی خواست‌های عدالت‌خوانه جامعه را نمایندگی می‌کنند که خود از بانیان تفکری هستند که کارگر را اجیر و اسیر کارفرما کرده است.

۰ نظر ۱۹ آذر ۹۸ ، ۲۲:۵۶
مجتبی نامخواه
گفتگو با نسیم آنلاین
اعتراض شرط و امکان ایجاد «جامعه قدسی» است/از آنارشیسم دی ماه ۹۶ به وندالیسم آبان ۹۸ رسیده‌ایم/ درک معوج از ولایت فقیه، در اثر رسوبات فکری متحجران و محافظه کاران است

 

حجت الاسلام مجتبی نامخواه جامعه شناس و پژوهشگر انقلاب اسلامی در گفتگو با نسیم آنلاین اتفاقات اخیر را از منظر جامعه شناختی مورد بررسی قرار داد و گفت: واقعا جای تعجب دارد در میانه میدانی که می تواند به نابرابری اجتماعی ضربه جدی وارد کند و عقب ماندگی ما را در عدالت عمیق تر کند، در میانه میدانی که می بینیم اعتراض اجتماعی، این مهم ترین امکان جامعه برای تعالی و تقدس چگونه به یکی از دو محاق نظم گرایی و آنارشیسم فرو می غلطتد، باز هم مسئله غالب در میان ما حزب اللهی ها فهم اصل این رویداد و میدان نیست.

۰ نظر ۱۴ آذر ۹۸ ، ۱۴:۲۴
مجتبی نامخواه