طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

بسم الله
دوست می داشتم این وبلاگ
- این پنجره‌ی سرد و بی‌روح - جز یک صفحه نمی‌داشت
و در آن صفحه جز یک سطر نمی‌بود
و بر آن سطر جز یک کلمه نمی‌نشست
و آن کلمه «خمینی» بود و دگر هیچ نبود...
***
آن‌هایی که همراه پیغمبر بودند و دعوت پیغمبر را قبول کردند همین مردم «طبقه سه» بود، همین فقرا.
صحیفه امام ج8 ص 293

***
این صفحه بایگانی "جامع" و ده‌ساله‌ای است از نوشته‌ها و گفته‌هایم، که می‌کوشم «غایت»، «موضوع» و یا «مسئله»شان «انقلاب اسلامیِ اکنون» باشد.

***
معرفی بیشتر و گزارش‌واره‌ای از برنامه پژوهشی این صفحه در قسمت "درباره طبقه سه"، در نوار بالای صفحه آمده است.

***
اینستاگرام @namkhahmojtaba
توییتر @Namkhah1
تلگرام @tabagheh3_ir
ایمیل namkhahmojtaba@gmail.com

بایگانی
آخرین نظرات

عاشورایِ اکنون و غیبت عدالت‌خواهی در قاب مضمون

پنجشنبه, ۲۸ بهمن ۱۴۰۰، ۰۸:۲۷ ق.ظ
گروه فرهنگ و هنر دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) با همکاری نهادهای دیگر یک سلسله از نشست‌ها در تحلیل اجتماعی و ادبی مداحی‌های محرم هر سال برگزار می‌کند. سال گذشته در این سلسله نشست‌ها بحثی در خصوص تحلیل مداحی‌های حاج مهدی رسولی ارائه دادم (اینجا) . امسال موضوع بحثم تحلیل مداحی‌های حاج میثم مطیعی بود که بیشتر به وجود مضامین عدالت‌خواهی در این مداحی‌ها پرداختم. متن زیر چکیده‌ای از مطالبی است که در این نشست ارائه دادم. متن کامل‌تر گزارش نشست و ارائه دیگر محققان بزرگوار را در این گزارش بخوانید (اینجا).

در نگاه و آثار مطیعی، عاشورا اکنون است

حجت‌الاسلام مجتبی نامخواه، [پژوهشگر] دانش اجتماعی مسلمین به عنوان اولین منتقد اظهار داشت: در جامعه‌شناسی دینداری هیأت با دو سطح پروژه‌ای و پروسه‌ای مواجهیم. در سطح پروژه‌ای با نغمه‌پرداز، مداح و شاعر و تعامل این‌ها با هم و در سطح بعدی با مخاطبان هیأت روبرو هستیم.

وی افزود: در سطح پروسه‌ای با افرادی مواجهیم که نحوه‌ای خاص از سلوک دین‌داری را دارند که به جوان مومن انقلابی معروف شده‌اند. رویارویی این افراد با مسائل اجتماعی هم متفاوت است.

برای فرزند و نسل‌های بعدی هم سخن می‌گوید

نامخواه با اشاره به اینکه نوع ‌دین‌داری که مطیعی آن را نمایندگی می‌کند دارای دو ویژگی است، گفت: در نگاه او و آثارش به طور برجسته‌ای اکنون بودن عاشورا را شاهدیم که امری تاریخی تلقی نشده است. او نمی‌گوید ای کاش بودم بلکه احساس می‌کند قافله هنوز هست و باید به آن برسد. دوم آن که آینده هم دارد و برای فرزند و نسل‌های بعدی هم سخن می‌گوید.

سیر پیدایش گونه مداحی انقلابی و ویژگی‌های آن

وی در ادامه به سیر پیدایش گونه مداحی انقلابی اشاره کرد و اظهار داشت: مداحی انقلابی از ابتدای جنگ تحمیلی با آهنگران آغاز شد که در آن دوران و پدیده اجتماعی موجودش بروز کرد. آهنگران در دیدار امام (ره) خواند و نگاه جدیدی با رویکرد اجتماعی به مداحی نشان داد. در آن زمان سیدحسین علم‌الهدی می‌گوید هر انقلابی برای پیشبرد و پیشرفت خود نیازمند سرود است که سرچشمه نوحه‌ها و سرودهای آهنگران شد.

نامخواه تصریح کرد: گونه مداحی انقلابی بازتابی است از موقعیت اجتماعی و به طور مشخص مداحی‌ای که انقلاب در مسیر آن قرار دارد. مداحی انقلابی، اما متناسب با این رویکرد است و آهنگران حتی در استخدام ملودی هم تلاش کرد از سبک‌هایی استفاده کند تا با این مضمون رواج داشته باشد.

آثارش بازنمایی یک سلوک دین‌داری خاص است

این کارشناس مسائل اجتماعی با اشاره به اینکه مهم‌ترین ویژگی مداحی مطیعی این است که بازنمایی یک سلوک دین‌داری خاص است، تصریح کرد: مداحی انقلابی با این مختصات یک فرایند فرهنگی پیچیده است که با ابزارهای رسانه‌ای ارتباط جهانی هم گرفته است و صرفاً برای اداره جلسه نیست. آثار مطیعی مداحی اخلاقی است و در کارهای او شاهدیم که یک مناجات‌خوانی ابتدایی و سپس نوحه‌خوانی دارد.

مؤلفه‌های مطرح در مداحی‌های امسال محرم و صفر

نامخواه با اشاره به مؤلفه‌های مطرح در مداحی‌های امسال مطیعی گفت: در بُعد ارتباط با جامعه، در نوحه‌هایش به گام دوم انقلاب، حاج قاسم سلیمانی، مبارزه با اسرائیل، فرزندآوری، نهاد روضه خانگی و ... اشاره می‌کند که نشان از ظرفیت بالای ارتباط مداحی با موضوعات اجتماعی دارد. در رابطه با حاج قاسم از انتقام می‌گوید اما گویی حرفی جز تقاص و دلتنگ هستیم ندارد درحالی که می‌تواند از مؤلفه‌های مختلف مانند درگیری با صهیونیست، آمریکا و استکبار هم گفت.

وی با اشاره به اینکه در بعد فرزندآوری در نوحه‌ها این مضمون پررنگ است، اظهار داشت: بحث نسل و خانواده مورد توجه بوده و دلیلش این است که او این روند زندگی را صرفاً برای این ۱۰ شب محرم نمی‌داند و بنای اثرگذاری در خانواده را دارد.

این منتقد علوم اجتماعی با انتقاد از اینکه مطیعی در ملودی دچار کاستی است، تصریح کرد: در پدیده آهنگران با ملودی با بوم فرهنگی برجسته مواجه بودیم که یک موسیقی عرب جنوبی منهای سوگ بود که ملودی‌های شوشتری، دزفول، بختیاری و ... در آثارش مشهود است، اما این رویکردها در مداحی مطیعی کمرنگ است.

برخی از مفاهیم نیازمند تقویت است

نامخواه با انتقاد از فقدان مفاهیم حوزه عدالتخواهی در اشعار دهه محرم امسال گفت: مطیعی در این ۱۰ شب بیش از ۱۰ هزار کلمه شعر خوانده است، اما یک مرتبه کلمه ظلم و ظالم یا مترادف‌های آن را ندارد؛ در صورتی که این کلمه در مفهوم آئینی ما برجسته است. در طرف مقابل عدل، عدالت، قسط، داد، آزادی، آزادگی که مضامین پرتکرار شعر آئینی انقلاب و مشروطه هم هست در آثار امسال مطیعی جایی ندارد.

این تحلیلگر مسائل اجتماعی، با بیان اینکه در اشعار حماسی تلاش نشده تا از زوایای مختلف به یک موضوع پرداخته شود، گفت: کلمه مبارزه و یزیدیان صرفاً یک بار استفاده شده است؛ در حالی که در بعد اجتماعی می‌توان میان این‌ها پیوند برقرار کرد. در مقابل کلمه عشق ۷۰، غم ۳۵، داغ ۲۵ مرتبه و ... استفاده شده است.

نامخواه با تاکید بر ارتباط مضامین مداحی با بستر اجتماعی در نقد مداحی امسال مطیعی گفت: در اشعار امسال ارتباط با مسائل اجتماعی وجود دارد، به سمت و سویه‌های خانواده، حاج قاسم و مبارزه با استکبار و اسرائیل رفته، اما سویه عدالت و ظلم در آن قدری کمرنگ است.

 

۰۰/۱۱/۲۸
مجتبی نامخواه

هیئت انقلاب اسلامی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی