طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

ارزیابی‌های شتاب‌زده یک طلبه

طبقه سه

بسم الله
دوست می داشتم این وبلاگ
- این پنجره‌ی سرد و بی‌روح - جز یک صفحه نمی‌داشت
و در آن صفحه جز یک سطر نمی‌بود
و بر آن سطر جز یک کلمه نمی‌نشست
و آن کلمه «خمینی» بود و دگر هیچ نبود...
***
آن‌هایی که همراه پیغمبر بودند و دعوت پیغمبر را قبول کردند همین مردم «طبقه سه» بود، همین فقرا.
صحیفه امام ج8 ص 293
***
معرفی بیشتر وبلاگ در قسمت "درباره طبقه سه" در نوار بالای صفحه

بایگانی
آخرین نظرات

در نشست سوم از سلسله نشست‌هایی که درباره تحلیل هنری و اجتماعی عزاداری‌های محرم 99  و به همت گروه فرهنگ و هنر دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(علیه‌السلام) و اندیشکده راهبردی اربعین برگزار شده، سعی کردم بازتاب مؤلفه‌های دینداری نسل جوان متأثر از انقلاب اسلامی را در مضمامین و ملودی‌های مداحی‌های دهه اول محرم حاج مهدی رسولی نشان داده و تحلیل و نقد کنم. متن زیر بخشی از ارائه آن شب است که در خبرگزاری دانشجو (اینجا) منعکس شده است.

 

تحلیل مداحی های محرم امسال

  • در تحلیل‌های اجتماعی و فرهنگی می‌خواهیم بپرسیم؛ پدیده‌ای و رویدادی که در دهه اول محرم در هیئت‌های مختلف دیدیم نشانه و نمونه‌ای از چه نوع دین‌داری است؟ یک جامعه چگونه مذهب و مفاهیم مذهبی را می‌فهمد؟ چه نسبتی بین مذهب و اخلاق می‌بیند؟ چه نسبتی بین مذهب اجتماعی خودش و سیر تاریخی مذهب و باور خودش دارد؟ افراد چه آینده‌ای را مبتنی بر این باور‌های مذهبی متصور است؟ به‌طور مشخص چه نحوه‌ای از دین‌داری دارد؟ چه عناصری از سلوک دین‌دارانه‌ی او پررنگ است؟ چطور در دین‌داری خودش بین میراث عمیق فرهنگ و هنر ایرانی و تجربه معاصر و اجتماعی خودش و مفاهیم مذهبی ارتباط برقرار کرده است؟
  • جامعه‌شناسی ادبیات تصور می‌کند که شعر محصول یک شرایط اجتماعی است، اما نمی‌خواهم بگویم این اشعار مطرح‌شده در هیئت آقای مهدی رسولی مستقیم محصول شرایط اجتماعی‌اند، ولی می‌توانند به ما دلالت بدهند و ما را به یک معنا راهنمایی بکنند برای رسیدن به ویژگی‌هایی که دین‌داری امروز ما حداقل در بخشی از خودش که آقای رسولی نمایندگی‌اش می‌کند و مخاطبان مداحی‌های این مداح بخشی از جامعه مذهبی ما هستند نحوه‌ای از دین‌داری را دارند.
  • در دوره‌ای در تفسیر حادثه عاشورا عنصر سوگ بیشتر مطرح بوده و در دور‌های حماسه برجسته بوده است. سوال اساسی ما این است که نسبت سوگ و حماسه در دینداری و هیئت نمونه ما چگونه است؟
  • نحوه دین‌داری نسلی و گونه‌ای از دین‌داری که در اشعار و مداحی‌های حاج مهدی رسولی نمایندگی می‌کرد باید مشخصاً به سازه‌ای اشاره بکنیم که به دلایلی او به خاطر داشتن خاستگاه‌ها و مبانی و زمینه‌هایی به قدر این سازه‌ای دین‌داری قدرتمند است که می‌تواند عناصر مختلفی که به‌ظاهر در طول دوره تاریخی در ذهن و زبان ما در تضاد بودند در این سازه دین‌داری در کنار هم بیاورد و یک نوع کل گرایی را ایجاد کند و دوگانه‌های مختلفی را در دل خودش حل کند.
  • ما در نوع دین‌داری این نسل جوانان سازه‌ای از دین‌داری را داریم که می‌تواند یک ارتباط میان‌فرهنگی بین مفاهیم دینی و مذهبی با سابقه تاریخی عرفانی مابین قومیت و ایرانیت از یک طرف و بین ایدئولوژی و اخلاق از یک طرف که در فضای اجتماعی ما تقابل‌هایی بین این مفاهیم می‌بینیم را مطرح کند.
  • شاخصه خوب دیگری که در آثار مهدی رسولی است و نشان‌دهنده نوعی از تلاش این گونه از دین‌داری است؛ تلاش برای نزدیک شدن به روایت دست اول و متن واقعه دارد. یعنی به وفور می‌بینیم روایت‌ها یا بریده‌هایی از مقتل هم در اشعار تضمین می‌شود و این بسیار قابل توجه است. به بخش‌هایی از مناجات اباعبدالله یا ادعیه دیگر در این اشعار وجود دارد و این نشان‌دهنده این است که ما با یک شاعر، شعر و مداحی مواجهیم که به قدری قدرتمند و هوشمند است که عناصر مختلف را تلفیق می‌کند.
  • اشعار دهه اول که بررسی کردم اشعار قابل توجهی از لحاظ مضمون و محتوا بود؛ مسئله جدی دیگر در کار آقای رسولی به تصویر می‌رسد این است که عاشورا فقط یک مسئله تاریخی نیست بین عاشورای سال ۶۱ هجری و امروز ارتباط برقرار می‌کند که نمونه‌های آن را در اشعار می‌بینیم نوعی از دین‌داری را شاهدیم که در تلاش فراگیر است برای بازتولید و معنایی غیرتاریخی از عاشورا و بردن مخاطب به سال ۶۱ یا آوردن سال ۶۱ به الان و مسئله را تاریخ نبینید.
  •  اشعار درعین‌حال که در برخی مواقع عرفانی، مقتل و فاخر است زبان ارتباطی آن فارسی عامیانه و فارسی شهری متوسط است. نکته دیگر نسبت این اشعار با انقلاب اسلامی است؛ حاج مهدی رسولی کمابیش در اشعارش موضع‌گیری روز داشته، ولی مرزی را رعایت می‌کند و وارد دعوا‌های سیاسی نمی‌شود.
  • آنچه در محرم امسال جالب بود زنده کردن سبکی از حاج صادق آهنگران بود؛ مثلاً حاج صادق آهنگران نام شهدا را وارد مداحی‌ها کرد و آقای رسولی اشعاری را که اشاره داشت به جملات حاج قاسم سلیمانی مثل «ما ملت امام حسینیم» یا «ما ملت شهادتیم» یا «بیا حریف تو ما هستیم» را وارد مداحی خود کرد.
۹۹/۰۷/۲۳
مجتبی نامخواه

هیئت انقلاب اسلامی

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی